Gıda Etiketlerinde Yeni Dönem: Şeffaflık Zorunlu!

0

BEĞENDİM

0

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketleme ve tüketiciyi bilgilendirme konularında kapsamlı bir dizi düzenleme yapmıştır. Bu düzenlemelerin bir parçası olarak, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu 13 Mart 2023 tarihinde güncellenmiş ve yürürlüğe girmiştir.

Yeni düzenlemelerin temelinde, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek veya şiddeti özendirebilecek gıda ürünlerinin pazara sunulmasının yasaklanması bulunmaktadır. Bu bağlamda, gıdaların silah, kafatası, beyin gibi tasarımlarla üretilmesi ya da ambalajlanması mümkün olmaktan çıkarılmıştır.

Kılavuz ayrıca, ‘krema’ ifadesinin kullanımına dair yeni kurallar da içermektedir. Tebliğ kapsamı dışındaki ürünlerde ‘krema’ sözcüğünün kullanılması yasaklanmış, bunun yerine ‘kremsos’ gibi tanımlayıcı ifadelerin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Bitki çaylarının etiketlerinde, hazırlama yöntemlerinin açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Etiketlerde kullanılan ifadeler için getirilen sınırlamalar da dikkate değerdir. ‘Yüzde 100 doğal’, ‘en doğal’ ve ‘hakiki’ gibi ifadeler yasaklanırken, ‘doğal’ kelimesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı veya ilave malzeme içermemesi gerekmektedir. Ayrıca, ‘günlük’ ifadesinin yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabileceği belirtilmiştir.

Ambalajlı ürünlerde ‘taze sıkılmış’ veya ‘fırından taze’ gibi ifadelerin kullanılması yasaklanmış, aroma içeren ürünlerde ise gerçek meyve görsellerinin kullanılmaması gerektiği ifade edilmiştir. Aromalı ürünlerde ‘aromalı’ ifadesinin yer alması zorunlu hale getirilmiştir. ‘Peynirli’ veya ‘çilekli’ gibi ifadeler yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması durumunda yazılabileceği açıklanırken, endüstriyel ürünlerde ‘ev yapımı’ ifadesinin tamamen yasaklandığı bildirilmiştir.

Toplu tüketim alanlarına yönelik yapılan düzenlemeler, restoran, kafe ve yemekhane gibi işletmelerde sunulan gıdaların içeriği ve enerji (kalori) değerine dair bilgilerin tüketicilere sunulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bilgiler, menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla paylaşılabilecektir. Karekod ile bilgilendirme yapılması durumunda işletmeler, ayrıca tüketiciyi bilgilendirmek zorundadır. Talep eden müşterilere ise bilgiler ayrıca sunulacaktır.

İşletmelere, düzenlemeye uygunluk sağlamak için kademeli süre verilmiştir. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz 2023 tarihine kadar, aynı ilde 3 ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin ise 31 Aralık 2023 tarihine kadar, diğer işletmelerin de içerik bildirimi için aynı tarihe, enerji bildirimi için ise 31 Aralık 2027 tarihine kadar uyum sağlamaları gerekmektedir. Bu bağlamda, bir çalışan olan Feride Özbek, tüketicilerin ne tükettiklerini bilmesinin en doğal hakları olduğunu vurgulamıştır.

Restoranlardaki uygulamaların faydasını görenlerden biri olan Murat Deniz, bu tür bilgilendirmelerin müşterilerin ne yediklerini ve kaç gram tükettiklerini bilmeleri açısından yararlı olacağını belirtmiştir. Tayfun Tatar ise, uygulamanın kısa süre içinde devreye alınması gerektiğini fakat vatandaşın sağlığına dikkat edeceğini düşündüğünü ifade etmiştir.

Emine Yüzyılmaz, ambalajlardaki etiketlemelerin insanlar için önemli olduğunu, özellikle çocuklar için bu bilgilerin kritik olduğunu vurgulamıştır. Filiz Süzen de, hem hijyen denetimlerinin artırılması gerektiğini hem de vatandaşların sağlıklı seçenekler konusunda bilgilendirilmesi gerektiğini dile getirmiştir. Murat Demirtaş ise, bu uygulamanın sağlıklı beslenme konusunda bilincin artmasına katkı sağlayacağını düşünmektedir.