Yüksek İrtifada Sağlık Sorunlarına Dikkat!

0

BEĞENDİM

Yüksek İrtifa ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Deniz seviyesinden yukarıda bulunan rakımlar, yüksek irtifa olarak tanımlanmaktadır. Dr. Öğretim Üyesi Funda Ekimci Deniz’in belirttiğine göre, 1500-3500 metre arasındaki yükseklikler yüksek irtifa, 3500-5500 metre arasındaki yükseklikler çok yüksek irtifa ve 5500 metrenin üzerindeki yükseklikler ise ekstrem irtifa olarak adlandırılmaktadır. Yüksek irtifanın sağlık üstündeki olumsuz etkileri dikkatle incelenmelidir; çünkü yükseklik arttıkça oksijen yoğunluğu azalmaktadır. Bu durum, insan vücudunun hipoksiye maruz kalmasına neden olabilir.

Hipoksinin bazı belirtileri, yüksek irtifaya hızlı bir çıkış yapılması durumunda daha belirgin hale gelmektedir. Bu hızlı çıkışlar, çoğunlukla 2500 metre ve üzerindeki rakımlarda “akut dağ hastalığı” olarak bilinen durumu tetiklemektedir. Hipoksinin belirtileri arasında baş ağrısı, görme bozuklukları, mide bulantısı, iştahsızlık ve uyku problemleri yer almaktadır. Dr. Deniz, kişilerin bu semptomları ciddiye alması gerektiğini, zira dikkate alınmayan durumların beyin ödemine veya serebral ödem gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulamaktadır.

Günlük Tırmanışların Sınırlandırılması

Dağ tırmanışı gerçekleştirecek olan bireyler için bazı önerilerde bulunan Deniz, 2500 metreden yükseğe tırmanacak olan dağcıların, 2000-2500 metre arasında en az 3-4 gün dinlenmeleri gerektiğini dile getirmiştir. Bu süre zarfında vücut, yüksek irtifaya alışmış olacaktır. 3000 metre ve üzerindeki tırmanışlarda ise günlük irtifa kazanımının 600 metreyle sınırlı tutulması önerilmektedir. Aksi halde, akut dağ hastalığı semptomları görmezden gelinirse, bu durum hayatı tehdit eden durumlara yol açabilir. Kişilerde göz sorunları, bulantı, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı hatta komaya kadar gidebilen belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

Durum acil bir müdahale gerektirmektedir. Deneyimli kişiler, ikincil olarak hiperbarik oksijen tedavisi alabilirler ya da alternatif oksijen tedavileri uygulanabilir. Ayrıca, yükseklikten dolayı irtifalarının aşağı çekilmesi teşvik edilmektedir. Beyin ödemini azaltmak amacıyla ilaç kullanımı önerilmektedir. Bilinçsiz yüksek irtifa çıkışları, sağlık üzerinde ciddi tehditler oluşturabilir. Bu nedenle, profesyonel bir rehber eşliğinde dağ tırmanışı gerçekleştirilmesi beklenmektedir.

Yüksek irtifaya çıkmadan önce, düşük irtifada bulunmuş olan kişilerin 1500-2000 metrede bir hafta kadar kalmaları ve böylece vücutlarının yüksek irtifaya alışmasını sağlamaları önerilmektedir. Günlük küçük irtifa kazanımları, 300-500 metre arasında sınırlı tutulmalıdır. Günlük kazancın 500 metreyi aşmaması gerektiği belirtiliyor. Kişilerin, belirti göstermeleri durumunda bulundukları irtifayı korumaları veya hatta düşürmeleri önem arz etmektedir.

Uzun Vadeli Etkiler ve Diğer Sağlık Problemleri

Yüksek irtifada yaşayan kişiler genellikle akut sağlık sorunlarıyla karşılaşmamaktadır. Ancak, zamanla yüksek irtifadan kaynaklanan bazı durumlar ortaya çıkabilmektedir. Yüksek irtifa, vücudun elektrolit seviyelerini artırarak bazı sağlık sorunlarına sebep olabilmektedir. Bu durum, damar tıkanıklıkları gibi olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Yüksek irtifada yaşayanlarda baş ağrısı, uyku problemleri ve mide bulantısı gibi şikayetler yaygın olarak görülmektedir.

Ayrıca, yüksek irtifaya bağlı olarak gelişen bir başka durum ise akut pulmoner ödem hastalığıdır. Bu hastalık, akut dağ hastalığı olmadan da gelişebilir. Genellikle kişilerin aşırı efor sarf etmesi ya da soğuk hava koşullar